İNSANIN ANLAM ARAYIŞI
Geçtiğimiz bu uzun süreçte değerlerimizi, hayatımızı ve onun anlamını yeniden sorguladık. Bizim için büyük anlam ifade eden şeyler artık önceliklerimiz arasında değildi. Olmazsa olmaz dediklerimizin aslında en kolay vazgeçebileceklerimiz olduğunu öğrendik. Tüm yaşam tarzımız, önceliklerimiz, değerlerimiz, amaçlarımız, işlerimiz, tercihlerimiz büyük bir değişim geçirdi.
Tüm bu yaşadıklarımızdan sonrada eski normallere dönmek imkansız, dönemeyecek kadar uzun süre ve şartlarda yaşadık. Belki de dönmek o kadar iyi değildir, belki de hayatın bize sunduğu daha geniş bir olasılıklar alanına bakma zamanı gelmiştir. Fakat burada kaybettiğimiz anlamı yeniden oluşturmak hayata yeniden bir anlam vermek en zorlayıcı olanıydı benim için.
Tam bu süreçte önüme 1946’da Victor Emil Frankl tarafından kaleme alınmış ve tüm dünyada 12 milyondan fazla basılmış İNSANIN ANLAM ARAYIŞI adlı kitabı geldi. Aslında uzun zaman önce aldığım ama bir türlü önceliğim olmayan bu kitap tam zamanında beni buldu diyebilirim.
Kısaca bahsetmem gerekirse, Victor Frankl, Auschwitz dahil dört ayrı toplama kampından hayatta kalmayan başaran bir nörolog ve psikiyatrdır. Kampta yaşadığı akıl almaz zorluklar ve deneyimleri ona yaşamdaki anlamı ve amaç arayışını sorgulatarak daha sonradan adına LOGOTERAPİ dediği bir terapi sistemi geliştirmesine sebep olmuştur. Logo kelimesi “anlam”demektir. Yani anlam terapisi de denebilir.
Kitabın kısa özetini ise yine kitaptan alınan şu sözler en iyi şekilde verebilir.
“İnsanı en çok yaralayan şey fiziksel acı değil, haksızlığın, mantıksızlığın verdiği ruhsal ıstıraptır. Acılar, sadece gelişiyorsan bir anlam taşır. Yaşanmış olan güzel şeyler artık var olmasalar bile sonsuza kadar sizindir, o yaşanmışlığı kimse sizden alamaz. Aklınızı kaybetmenize neden olacak şeyler vardır ya da kaybedecek aklınız yoktur. Anormal bir duruma gösterilen anormal bir tepki normal bir davranıştır. İnsanın temel uğraşı haz almak ya da acıdan kaçınmak değil, yaşamında bir anlam bulmaktır.”
Frankl, insanların hayatta “anlam isteği” tarafından motive olduğuna inanıyordu. Hayatın en zorlu koşullarında bile bir anlam bulunabileceğini ve bize motivasyon verebileceğini savunuyordu.
Logoterapi hakkında, belki de kaybettiğimiz anlamı bulmak istersek aşağıdaki yöntemlere bakabiliriz.
- Bir şeyler yaratın (İçinizden gelen, sizin ifadeniz olan bir şey. Çünkü bence insan olmak ancak kendi gerçeğini ifade ettiğinde anlamlıdır.)
- Başkalarıyla anlamlı ilişkiler geliştirin ( “Ruhsal sıkıntıların kaynağında anlamsız insanlarla anlamlı ilişkiler yaşama isteği ve çabası yatar. –V. Frankl
- Acı çekerken bile bir amaç bulun (Hasta olan bir yakınızı ise onu keyiflendirecek bir şeyler yapmaya çalışın. Acısını hafifletmek bile büyük bir amaçtır)
- Hayatın adil olmadığını anlayın ( “İnsanı en çok yaralayan şey, fiziksel acı değil, haksızlığın verdiği ıstıraptır.” – V. Frankl)
- Anlam bulmakta özgür olduğunuzu bilin (Burada yine Frankl’ın en sevdiğim sözünü yazmak istiyorum. “ Bir insanın elinden her şeyi alabilirsin. Bir şey hariç. Belli koşullar altında kendi tutumunu belirlediği özgürlüğünü.” )
- Başkalarına odaklanın ve onların sıkıntılarına bakın. (Yine sevdiğim bir söz ama bu sefer LA EDRİ’den. “ İnsanın nankörlüğe eğilimi zayıflığından kaynaklanır, çünkü minnetin yükü ağırdır.” )